سيد حسين محمد جعفري ( مترجم : سيد محمد تقى آيت اللهى )
66
تشيع در مسير تاريخ ( فارسي )
فرصت طلبانه براى جلب نظر قدرت حاكم تلاش نمود . علاوه بر اين سعد بن عباده كه چهره متعارفى از طوائف عرب بود ، مورد شك و حسد بنى اعمام و يا سران طايفه قرار مىگرفت و طبق بعضى روايات اولين كسى كه با ابو بكر بيعت كرد بشير بن سعد ( 64 ) پسر عموى سعد بود . بنابراين ، روشن است كه در نتيجه سياست گروهى ، رقابتهاى طايفهاى و حسادتهاى شخصى بود كه ، ابو بكر را قادر به مطالبه بيعت از اكثريت مردم كرد . بر اين عوامل نيز بايد اين خاطره كلّى را كه در ذهن مردم از ابو بكر وجود داشت افزود . ابو بكر از اعتبار خاصّى برخوردار بود و در مقام والائى از متانت ، كهولت سن ، رابطه نزديك و حمايت از پيامبر و خدمات ارزندهاش از ابتداى رسالت نبوى قرار داشت . بدين سبب است كه در تجزيه و تحليل سقيفه اثر شخصيت او را كه بمرور زمان تحت نظر پيامبر رشد كرد نبايد ناديده گرفت . مطلبى كه در مآخذ حفظ شده است اين موضوع را كه ابو بكر و عمر از زمان بسيار دور اتحادى را تشكيل داده بودند و احتمالا ابو عبيده جرّاح عضو سوّم آن بود تائيد مىكند و اينكه اين سه نفر اهميّت و نفوذ چشمگيرى در شرافت اسلامى نوظهور و نيز در سياست گروهى عليه اريستوكراسى مكّه ( 65 ) كسب كرده بودند . و در آخر بايد به اين نكته توجه كرد كه جانشينى ابو بكر ، از طريق انتخابات آزاد ، به هر مفهوم آن و همچنين از طريق گزينش آزاد جامعه تحقق نيافت . اين امر بطور ساده تصميمى بود كه گروه خاصى از ميان مهاجرين ، عجولانه ، با فشار و يا زور بر ديگران تحميل كردند ، موفقيت آنها تنها بخاطر تعارضات شديد و دشوار گروهى موجود در مدينه بود . اين مطلب از بيان خود عمر كه در بالا نقل شد هويداست كه : « مسلما امرى عجولانه بود ( فلته ) ولى خداوند شرّ را از آن دور ساخت . » استدلالهايى كه عمر و ابو عبيده بطرفدارى از ابو بكر اقامه كردند - از دودمان قريشى بودن ، جزء نخستين مسلمانان بودن ، يارى ممتد با پيغمبر ، خدمات بخاطر اسلام و در آخر رابطه نزديك به مقامى كه او در نزد پيامبر داشت - در حقيقت همان ماهيتى را دارند كه به حمايت از على ( ع ) عليه ابو بكر اقامه مىشد ، و آنها مطمئنا متوجه فزونى نيرومندى و قوت ارزشهاى متعالى على ( ع ) بر ابو بكر بودند . تنها ادّعاى انحصارى ابو بكر به جانشينى پيامبر - امامت نماز در اثناى بيمارى پيامبر بود كه بعدها رنگ كلامى را در خود